DC&PT - Thời Sự 2018

Về nhân vật chính trị

 

Nguyễn Đ́nh Cống

Ông Hà Sĩ Phu vừa có bài “Cảnh báo việc quen gọi tham nhũng là nội xâm”, đăng Báo Tiếng Dân ngày 11/7/2018. Bài viết vạch ra nhầm lẫn cơ bản của Nguyễn Phú Trọng khi đồng nhất tham nhũng với giặc nội xâm. Ông Phu cho rằng “nội xâm” là tội ác chính trị, đó là một nhóm người trong nước, cướp quyền của dân, dùng chế độ độc tài để thống trị. Tham nhũng là tội ác về kinh tế, cần bài trừ tận gốc, nhưng nội xâm về chính trị nguy hiểm hơn nhiều, nó kéo lịch sử tụt lùi, đẩy dân tộc vào bế tắc. Giặc nội xâm này do một số nhân vật chính trị cầm đầu.

Ông Phu nhận định: “Với một nhân vật Chính trị th́ “con người cá nhân” không quan trọng bằng “con người chức năng”. Chức năng của họ là dẫn dắt, điều hành dân tộc, nếu dẫn dắt đi lầm đường, đi vào ngơ cụt, đi vào nguy hiểm th́ tội cực lớn, trong khi có thể hắn không tham nhũng nhiều về kinh tế, và có thể vẫn giữ được tư cách đạo mạo, không mắc những điều đạo đức thông thường hoặc những khiếm khuyết dễ thấy về tác phong ứng xử”.

Nhân nhận định này tôi xin tán rộng ra vài ư. Trước tiên viết lại 3 chuyện cũ.

Chuyện 1: Thời nhà Lư, Tô Hiến Thành (1102-1179), là Tướng quốc, quan phụ chính cho vua c̣n bé. Cấp dưới ông có Vũ Tán Đường, trung thành và mẫn cán, được ông yêu mến và tin cậy. Khi Hiến Thành ốm sắp chết, Hoàng hậu hỏi xem ông đề cử ai thay, Tướng quốc cử Trần Trung Tá. Hoàng hậu rất ngạc nhiên v́ Tá không phải người thân cận của Tô Hiến Thành. Trong thời gian dài, kể cả khi Tướng quốc ốm đau, không thấy Tá đến nhà thăm hỏi. Để trả lời sao không cử Đường mà cử Tá, Tô Hiến Thành nói:

Kính thưa Đức Bà. Đối với hạ thần, Tá và Đường, về mẫn cán th́ hai người như nhau, nhưng viễn kiến của Tá hơn Đường. (viễn kiến: tầm nh́n xa). V́ vậy cử người lo việc nước th́ thần xin cử Tá, c̣n nếu cần người hầu hạ trung thành th́ thần sẽ chọn Đường.

Chuyện 2: Thời Đông Chu bên Tàu (khoảng 7 00 năm trước CN). Băo Thúc Nha và Quản Trọng là 2 người bạn thân, đều rất giỏi ở nước Tề. Khi vua Tề chết, hai người con tranh nhau. Băo Thúc Nha theo Tiểu Bạch, là em. Quản Trọng giúp người anh là anh là Củ, và trong 1 trận đánh Trọng đă bắn trúng Tiểu Bạch, mũi tên găm vào đai áo. Củ thất bại, chết, Tiểu Bạch lên ngôi. Vua định cử Bảo Thúc Nha làm Tướng quốc, nhưng Băo từ chối, xin tiến cử Quản Trọng là người tài giỏi hơn. Ban đầu vua không chịu, nói rằng ta bị hắn bắn, suưt chết, tha cho hắn khỏi chém đầu là may, không thể dùng tên phản tặc ấy. Nhưng sau khi được biết Quản Trọng thực sự có tài năng, vua đă dùng ông và ông đă giúp vua lập nên nghiệp bá chủ. Khi Quản Trọng ốm, sắp chết, vua hỏi ông tiến cử ai thay. Ông cử Thấp Bằng. Vua hỏi sao không cử Băo Thúc Nha. Quản Trọng thưa: Băo là vị quan có năng lực, cương trực, trung thành, nhưng viễn kiến kém, thường chỉ thấy cái lợi trước mắt nên không thể làm người đứng đầu triều đ́nh.

Chuyện 3: Thời Hán Sở tranh hùng, cách nay khoảng trên 2200 năm. Hán vương Lưu Bang đang gặp nhiều khó khăn, rất cần người tài. Ngụy Vô Tri tiến cử Trần B́nh, Hán vương phong B́nh làm Đô úy, là chức quan cao. B́nh đă nghĩ ra mưu kế hay, giúp Hán vương lập nhiều công lớn. Thế nhưng B́nh bị một số tướng tá dèm pha, cho rằng ông đă từng theo Ngụy và Sở, từng nhận vàng của một số người đem biếu. Hán vương gọi Ngụy Vô Tri đến trách, tại sao lại tiến cử người có vấn đề về lư lịch và có biểu hiện tham nhũng.

Ngụy Vô Tri tâu: Thần biết Trần B́nh trước có theo Ngụy, Sở và có một số nhược điểm trong cuộc sống, nhưng thần tiến cử là v́ nhận thấy ông ta thực sự có tài năng mà Hoàng thượng đang cần, nếu Hoàng thượng thấy ông ta không có tài th́ đuổi ông ta đi và thần xin chịu tội. C̣n nếu Hoàng thượng cần một người có lư lịch trong sạch, để làm gương về đạo đức th́ người đó không phải là Trần B́nh, để thần xin đi t́m người khác.

Sau đó Hán vương gọi Trần B́nh đến trách. B́nh tâu: “Thần thờ Ngụy vương, Ngụy vương không biết mưu kế của thần, cho nên thần bỏ đi thờ Sở Vương Hạng Vũ. Sở vương không biết tin người, những người ông ta yêu chẳng qua chỉ là họ Hạng và anh em bên vợ, tuy có kẻ sĩ tài năng cũng không chịu dùng, nên thần bỏ Sở theo Đại vương. Thần nghe Đại vương biết dùng người, cho nên mới ḿnh trần mà sang đây. Nếu thần không lấy vàng th́ không có ǵ dùng, nếu như mưu kế của thần có cái ǵ có thể dùng được, th́ xin đại vương dùng; nếu không dùng được th́ số vàng vẫn c̣n ở đấy cả, thần xin gói lại nộp vào của công, xin được từ chức mà về. ”.

Hán vương xin lỗi, lại tăng chức cho B́nh và Trần B́nh trở thành một trong vài người có công đầu triều đại nhà Hán.

B́nh luận

Hà Sĩ Phu nhận định: “Với một nhân vật Chính trị th́ ‘con người cá nhân’ không quan trọng bằng ‘con người chức năng’.” Đó là nhận định rất chuẩn. Cả 3 chuyện trên đều đề cao con người chức năng. Ngoài ra c̣n có thể kể hàng ngàn, hàng vạn chuyện khác tương tự trong lịch sử, trong cuộc sống để minh họa.

Con người cá nhân thể hiện bởi tính t́nh, đạo đức, tác phong, nó thể hiện ra bề ngoài dễ thấy, nó có thể ngụy trang bằng cách đóng kịch để thể hiện ta đây có cuộc sống giản dị, là người tốt, biết quan tâm đến mọi người v. v… Con người chức năng thể hiện tư tưởng theo đuổi, bởi mong muốn sâu kín và mănh liệt, bởi chủ thuyết và con đường mà họ dẫn dắt mọi người đi theo, bởi kết quả cuối cùng công việc họ làm cho dân cho nước.

Rất khó để người ngoài biết được mong ước sâu kín của ai đó v́ điều mong ước nói ra cho mọi người nghe bao giờ cũng tốt đẹp, c̣n mong ước thật được giấu kín thường khác với điều công khai.

Thí dụ ông Vơ Kim Cự, khi cho Formosa thuê đất Kỳ Anh 70 năm, nói ra mồm là v́ sự phát triển của Hà Tĩnh, c̣n mong ước thầm kín là kiếm vài triệu đô la tiền đút lót.

Thí dụ Chu Nguyên Chương, nói ra mồm rằng nguyện vọng thiết tha nhất là đánh đuổi bọn thống trị nhà Nguyên, giành độc lập cho dân tộc Trung Hoa, mang lại hạnh phúc cho nhân dân, nhưng khát khao cháy bỏng được giấu kín là làm hoàng đế triều Minh (bên Tàu).

Đứng đầu một nước, một tổ chức là điều mà nhiều nhân vật chính trị rất thèm muốn và giấu kín.

Như vậy, nhân vật chính trị hàng đầu, mặc dầu nêu gương đạo đức cần kiệm liêm chính, tác phong giản dị, gần gủi quần chúng v. v… để cho người khác học tập, mặc dầu vẫn giữ được vẻ đạo mạo, không có biểu hiện tham nhũng kinh tế (nghĩa là con người cá nhân hoàn hảo), nhưng con người chức năng không đạt yêu cầu th́ vẫn là kẻ công ít tội nhiều, thậm chí có khi trở thành tội phạm chính của dân tộc.

Con người chức năng của nhân vật chính trị cấp cao thể hiện ở chỗ dẫn dắt dân tộc đi theo con đường nào, nếu dẫn dắt đi lầm đường, đi vào ngơ cụt, đi vào nguy hiểm th́ tội cực lớn. Để đánh giá nhân vật chính trị không thể dùng sự tốt đẹp bên ngoài của con người cá nhân (mà một phần có thể do đóng kịch) để che lấp sự thiếu sót và sai lầm của con người chức năng. Để đánh giá một nhân vật chính trị phải chủ yếu dựa vào con người chức năng. Nhân dân theo họ, rất quan trọng và chủ yếu là theo con đường họ dẫn dắt chứ không phải là học tập, noi gương đạo đức và tác phong. Đành rằng đạo đức và tác phong của nhà chính trị cũng khá quan trọng, dễ gây ảnh hưởng.

Về con người cá nhân, Park Chung Hee, Lư Quang Diệu và Trump chịu một số phê phán, nhưng con người chức năng của Pắc và Lư là tốt nên đă tạo ra Nam Hàn và Singapore phát triển, con người chức năng của Trump là mạnh mẽ nên đang làm chuyển biến nước Mỹ và thế giới.

Con đường đă sai th́ dù có học được vài tác phong tốt chẳng thể bù đắp lại những tai họa do con đường sai gây ra, c̣n nếu tác phong đó do đóng kịch mà có, nghĩa là trong đó có dối trá, th́ tai họa càng chồng chất.

Trích: Tiếng Dân 12.07.18

 

Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:  

            www.dcpt.org                       

hay       www.dcvapt.net             

                                                     

                                          

Email: dcvapt@gmail.com

Hiệp Hội Dân Chủ và Phát Triển Việt Nam     Trở về Mục Lục